Superwizja - wnioski

Superwizja – Zespół ds. Superwizji

Zespół ds. superwizji był ważnym ogniwem Projektu UTW: „Uczyć- Tworzyć-Wspierać” realizowanego w Uniwersytecie Trzeciego Wieku w Uniwersytecie Wrocławskim od lutego do grudnia 2017r. Projekt ten był projektem partnerskim, do którego zaproszono dolnośląskie Uniwersytety Trzeciego Wieku: w Strzelinie, Oławie, Legnicy, Głuszycy, Zgorzelcu, Wrocławiu (Międzykulturowa Akademia
Trzeciego Wieku przy Ewangelikalnej Wyższej Szkole Teologicznej) oraz nowopowstający UTW w Gryfowie Śląskim.
W Projekcie UTW: „Uczyć – Tworzyć – Wspierać” zaznaczono , że Zespół ds. superwizji to, zespół wolontariuszy i wolontariuszek, słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Uniwersytecie Wrocławskim, którego celem jest obserwacja i monitorowanie działań edukacyjnych w ramach projektu; uczestnictwo w spotkaniach partnerów; sporządzanie notatek ze spotkań; przygotowanie rekomendacji dotyczących jakości prezentowanych przez lokalne Uniwersytety Trzeciego Wieku ofert edukacyjnych oraz możliwości ich implementacji w innych ośrodkach tego typu na Dolnym Śląsku.
W pierwszym etapie realizacji Projektu, zgodnie z założeniem, obserwowaliśmy, robiliśmy notatki i ewentualnie rekomendowaliśmy… jakieś działania. Jednak w następnych etapach zrozumieliśmy, że to coś więcej niż tylko proste opisanie zdarzeń.
Po zapoznaniu się z materiałami na temat superwizji*(1,2) przyjęliśmy, że:
Superwizję rozumiemy jako proces uczenia się i ciągłego rozwoju zawodowego służący wzmacnianiu profesjonalnych kompetencji poprzez poszukiwanie źródeł trudności w pracy i możliwości ich pokonania, ale zarazem- jest to proces indywidualnego uczenia się, podczas którego zasady teoretyczne przekształca się w umiejętności praktyczne.
Superwizor to przyjazny Gość, który musi posiadać: umiejętności empatyczne, wczuwać się w emocje panujące w zespole i je zrozumieć, umiejętność adekwatnego do sytuacji okazywania uczuć i radzenia sobie z trudnymi sytuacjami.

* 1.Marta Łuczyńska, Anna Olech „Wprowadzenie do superwizji pracy socjalnej” Warszawa 2013.
* 2.Zdzisław Markiewicz „Role superwizora na tle poszczególnych funkcji superwizji” WSZiA w Opolu


Projekt: UTW- Uczyć – Tworzyć- Wspierać jest w istocie swej procesem superwizyjnym, w którym wyróżnia się 4 fazy: przygotowawczą, początkową, pracy i zakończenie.

Faza przygotowawcza to, ustanowienie relacji pomiędzy partnerami Projektu. Po rozpoznaniu liczby uniwersytetów trzeciego wieku na Dolnym Śląsku, po zapoznaniu się z ich działalnością Zespół kierujący Projektem zaprosił, jako partnerów, 7 uniwersytetów i nawiązał kontakt z Grupą inicjatywną powołania UTW w Gryfowie Śląskim.
Były to: UTW w Uniwersytecie Wrocławskim – lider Projektu, Międzykulturowa Akademia Trzeciego Wieku prowadzona przez Ewangelikalną Wyższą Szkołę Teologiczną we Wrocławiu, Legnicki Uniwersytet Trzeciego Wieku przy CKZiU w Legnicy, Stowarzyszenie Transgraniczny Uniwersytet Trzeciego Wieku w Zgorzelcu, Stowarzyszenie Strzeliński Uniwersytet Trzeciego Wieku w Strzelinie; Stowarzyszenie Uniwersytet Trzeciego Wieku w Głuszycy, Oławski Uniwersytet Trzeciego Wieku w Oławie, Uniwersytet Trzeciego Wieku w Gryfowie Śl.

Faza początkowa- w czasie jej trwania nastąpiło zawarcie umowy superwizyjnej i praca nad zdobyciem wzajemnego zaufania pomiędzy partnerami. Zaproszone uniwersytety wyraziły zgodę i zaakceptowały formy działania i współpracy

Faza pracy zakłada realizację zadań wynikających z programu, które pozwolą na zdobycie nowych umiejętności, dzielenie się wiedzą, pogłębienie umiejętności empatycznych i asertywnych.

Projekt UTW: Uczyć- Tworzyć- Wspierać realizowany był w 3 modułach: Moduł I- Wymiana dobrych praktyk, II – Działania Edukacyjne, III- Upowszechnianie nauki.
MODUŁ I - Wymiana dobrych praktyk
Wymiana zespołów artystycznych – promocja kultury i działania animacyjne.
Project managerka modułu I – mgr Anna Gużda
MODUŁ I zdeterminowany był przez 4 zagadnienia : Animacja, „Mój UTW”, „Moje miasto”, Współpraca z władzami samorządowymi.

ANIMACJA- zajęcia prowadzone przez p. mgr Annę Gużdę rozpoczynały każde spotkanie projektowe.
Animacja jest sposobem, procesem tworzenia i kształtowania społeczności, kreatywnego uruchamiania i wyzwalania potencjału ludzi, wywierania wpływu na decyzje. W animacji nie chodzi o tworzenie nowych zespołów, ale o aktywizację i pobudzanie do działania już istniejących zespołów
MÓJ UTW- Słuchaczy uniwersytetów trzeciego wieku często określa się mianem „pokolenie 3L”- Life- życie, doświadczenie, czas trwania. Long długie, długo. Learning- uczenie się , edukacja. Partnerzy projektu połączeni w diady odwiedzali się wzajemnie, przedstawiali wybrane zajęcia z własnej oferty edukacyjnej i artystycznej. W ramach Projektu zrealizowano 8 spotkań partnerskich. Uniwersytety – Gospodarze spotkań projektowych przedstawiali zajęcia realizowane w danym uniwersytecie; jedne były prezentacją osiągnięć, inne – wspólnymi warsztatami. W każdym z partnerskich UTW preferowane jest kreatywne starzenie się, gdzie łączy się sztukę z edukacją ustawiczną oraz przekazuje młodszym pokoleniom doświadczenia seniorów. Przy powoływaniu nowych Uniwersytetów Trzeciego Wieku stosuje się zasadę kreatywnego naśladownictwa-czyli w inteligentny sposób wykorzystuje się doświadczenia innych uniwersytetów dostosowując je do własnych potrzeb i możliwości środowiska. Słuchacze są dumni ze swojego UTW, angażują się w jego działania, są otwarci na współpracę.

MOJE MIASTO- Spotkania projektowe odbywały się w różnych miastach Dolnego Śląska i każdy z uniwersytetów oprócz prezentacji swoich osiągnięć starał się zapoznać Gości z własnym miastem, jego historią i ważnymi interesującymi miejscami, np.- „Historia miasta w pigułce” - zwiedzanie ciekawych miejsc w Legnicy. „Zamek Rajsko”- na zwiedzanie zaprosił UTW w Gryfowie Śl. „Dzielnica Wzajemnego Szacunku we Wrocławiu” – MATW- Wrocław. „Podziemne miasto we wnętrzu góry Osówka” - UTW w Głuszycy. „Miejsca Pamięci – Stalag VIIIA” w Zgorzelcu , Starówka w Goerlitz –TUTW w Zgorzelcu.
Jedną z istotnych funkcji superwizji jest funkcja mediacyjna polegająca na reprezentowaniu jednostki wobec organizacji. W przypadku Projektu UTW: ”Uczyć-Tworzyć- Wspierać” było to reprezentowanie Uniwersytetów Trzeciego Wieku wobec władz samorządowych , przedstawianie potrzeb nie tylko słuchaczy UTW, ale także całego środowiska senioralnego w ramach polityki senioralnej państwa. Działalność uniwersytetów trzeciego wieku spotyka się z zainteresowaniem władz samorządowych, które starają się wspierać finansowo i lokalowo „swoich seniorów”.

MODUŁ II -Działania edukacyjne –szkolenia, warsztaty i konsultacje.
Project managerka modułu II- mgr Ilona Zakowicz.
W wyniku diagnozy potrzeb edukacyjnych powstała lista z propozycjami wykładów, szkoleń , warsztatów i seminariów. Każdy z uniwersytetów mógł wybrać interesujące daną społeczność zajęcia w liczbie wynikającej z założeń Projektu. Zajęcia prowadzili nauczyciele akademiccy lub specjaliści z wybranej dziedziny. Zrealizowano: Warsztaty- dziennikarskie, o wolontariacie senioralnym, działaniach twórczych, komunikacji interpersonalnej, animacja dla seniorów, trening pamięci, trening mózgu. Wykłady- na temat twórczości, biografii, drzewa genealogicznego, historii, kultury, tolerancji, wielokulturowości. Wśród tematów znalazły się tematy trudne, jak śmierć , przemijanie.

W module II najpełniej widać funkcję edukacyjno – rozwojową i funkcję wspierającą superwizji.
Funkcja edukacyjno- rozwojowa, to zaspokajanie potrzeb edukacyjnych i rozwojowych poprzez promowanie rozwoju uczestników Projektu, zapewnienie możliwości uczenia się, rozwijanie świadomości pełnionych ról, pomaganie w lepszym rozumieniu problemów i sytuacji, rozwijanie kreatywności. Celem tej funkcji jest uzyskanie zmiany dotychczasowej wiedzy, umiejętności
i zachowań superwizowanych.

Funkcja wspierająca- wspieranie w stosowaniu nowych sposobów pracy, pomaganie superwizowanym w lepszym rozumieniu ludzi, rozwijanie wiary w siebie. To również udzielanie wsparcia emocjonalnego w atmosferze poufności i zaufania oraz nagradzanie za dobrze zrealizowane zadania.

MODUŁ III- upowszechnianie nauki, badań naukowych, działania międzygeneracyjne
Project managerki modułu III – dr Aleksandra Marcinkiewicz – Wilk i dr Monika Humeniuk.
Głównym zadaniem trzeciego modułu było włączenie osób starszych do wspólnoty akademickiej poprzez uczestnictwo słuchaczy partnerskich uniwersytetów w zajęciach akademickich, mieszczących się w stałej ofercie dydaktycznej jednostek Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych UWr.
Było to wielkie wyzwanie logistyczne wymagające rozplanowania zajęć, dostosowanie pomieszczeń i dojazdu Słuchaczy z odległych nieraz miast. Słuchacze uczestniczyli w wykładach i warsztatach z następujących dziedzin: metodologia badań społecznych, psychologia kliniczna i społecznego niedostosowania, metodyka pracy opiekuńczo-wychowawczej, pedagogika ogólna, wybrane podstawy gerontologii, muzykologia, archeologia. Spotkanie Słuchaczy UTW ze Studentami UWr. na tych samych zajęciach miało wymiar międzypokoleniowej integracji. W trakcie wspólnych zajęć odbyły się ciekawe dyskusje, wymiana poglądów .Głos zabierali zarówno studenci jak i słuchacze. Uwagi i przemyślenia wzajemnie się uzupełniały. Wspólne zajęcia były także dużym wydarzeniem dla wykładowców. Jedna z Pań superwizorek, po skończonych zajęciach, napisała: Dużą wartością dla niektórych osób było przypomnienie sobie atmosfery sali wykładowej, a przebywanie w otoczeniu studentów wywołały refleksję dotyczącą porównania tego co było z tym co teraz. Wszystkie osoby wyrażały chęć ponownego uczestniczenia w podobnych wykładach uniwersyteckich. Inna dodała: zajęcia z III modułu uważam za jedne z najcenniejszych w programie UTW: Uczyć – Tworzyć – Wspierać.

Faza końcowa. Na zakończenie zorganizowano Konferencję popularnonaukową podsumowującą Projekt UTW: „Uczyć – Tworzyć – Wspierać”. Partnerzy Projektu i zaproszeni Goście spotkali się w Oratorium Marianum Uniwersytetu Wrocławskiego 24 listopada 2017r.
Zakończenie procesu superwizyjnego ma w sobie coś z artyzmu (M. Łuczyńska, A. Olech Warszawa 2013). W tym kontekście bardzo pięknym akcentem zakończenia Projektu było spotkanie z Panem prof. dr hab. Adamem Jezierskim – JM Rektorem Uniwersytetu Wrocławskiego, który zagrał kilka utworów muzyki poważnej na słynnych, zabytkowych organach Caspariniego. Owacją na stojąco nagrodzono wykonawcę tego mini koncertu.
Każdy z partnerów Projektu przygotował i zaprezentował plakat/ poster podsumowujący wszystkie działania projektowe z uwzględnieniem tego co udało się osiągnąć, czego nie udało się osiągnąć, co warto rozwijać i kontynuować. Zaprezentowane na Konferencji plakaty były merytoryczne w treści i bardzo ciekawe w formie.
Pani dr Małgorzata Malec – Rawiński (koordynatorka Projektu) w ciepłych słowach podziękowała wszystkim uczestnikom Projektu UTW: „Uczyć – Tworzyć – Wspierać” podkreślając, że dzięki bardzo dobrej współpracy, zaangażowaniu i wzajemnym zaufaniu zrealizowano założone cele i osiągnięto sukces.
Superwizorzy byli obecni na wszystkich spotkaniach projektowych. Bardziej lub mniej aktywnie brali udział w działaniach związanych z realizacją Projektu, Pisali notatki , opracowywali wnioski i spostrzeżenia. Poznawali działalność innych uniwersytetów , uczyli się nowych sposobów działania, radzenia sobie ze stresem wynikającym ze zmieniających się warunków przeprowadzania superwizji. Można śmiało powiedzieć, że zarówno indywidualnie jak i grupowo byliśmy „superwizorami” i zarazem „superwizowanymi”. Mogliśmy „uczyć” a innym razem „uczyliśmy się” zdobywając nową wiedzę i nowe doświadczenia.
Podsumowując: Powstał nowy UTW w Gryfowie Śląskim.
Poznawanie różnych środowisk senioralnych, poznawanie kultury i tradycji innych narodów, poznawanie religii służy przełamywaniu barier kulturowych i stereotypów, sprzyja tolerancji dla innego.
Wykłady na Uniwersytecie Wrocławskim są otwarte i Słuchacze UTW mogą uczestniczyć w wykładach dla studentów stacjonarnych.
Ważne i potrzebne jest wsparcie finansowe i organizacyjne władz samorządowych w ramach polityki senioralnej.

Warto kontynuować dobrze rozpoczętą współpracę, poszerzając tę współpracę o inne UTW. Poszukiwać odpowiedzi na pytania: jaka przyszłość uniwersytetów trzeciego wieku?
Wszystkim Superwizorom, którzy byli „przyjaznymi Gośćmi” w partnerskich Uniwersytetach- najserdeczniej dziękuję.
Uniwersytetom Trzeciego Wieku dziękuję za życzliwe przyjęcie i współpracę.
Organizatorom Projektu dziękuję za zaproszenie do wspólnego działania.
Zapisała – Stanisława Warmuz.